[Ý nghĩa cuộc sống](3) Vũ trụ từ hư vô

Chúng ta đã biết rằng trước kia vũ trụ chỉ là một điểm nhỏ xíu (xem thêm tại đây), Big bang xảy ra và nó trở nên kì vĩ không cùng. Một ý tưởng nghe có vẻ kì lạ và khó hình dung, nhưng đó lại đang là sự thật. Và, còn khó khăn để tưởng tượng hơn nữa khi đặt ra câu hỏi cái gì tạo ra điểm bắt đầu đó, nếu không phải là Chúa của Newton và Einstein?

“Vô cực sinh thái cực
Thái cực sinh lưỡng nghi
Lưỡng nghi sinh tứ tượng
Tứ tượng sinh bát quái
Bát quái sinh vô lượng”

Đây là mô tả trạng thái mọi sự thay đổi củ vũ trụ trong tinh hoa triết học cổ Á Đông, khơi nguồn từ cuốn Kinh Dịch nổi tiếng bí hiểm. Triết lý này coi vũ trụ khởi sinh từ “vô cực” – tức là ở một trạng thái hư vô, không có khởi đầu không có kết thúc. Hư vô này bằng cách nào đó sinh ra một điểm bắt đầu và từ đó nảy nở ra vô cùng vạn vật. Phật giáo và thần thoại Hy Lạp đều mang hơi thở lý luận này (xem thêm tại đây).
Ở đây chúng ta thấy một sự hài hòa giữa tôn giáo và khoa học, nơi chỉ ra rằng giải thích nguồn gốc vũ trụ dù đi theo hướng nào cũng có thể có quan điểm chung. Thêm nữa, có một điều cực kì thú vị: Rằng khi khoa học càng cố giải thích việc vũ trụ đến từ hư vô như thế nào, thì lý luận đó lại càng đi theo một chiều hướng không thể ma quái hơn.

Vũ trụ lượng tử

Thuyết lượng tử, cùng với thuyết tương đối rộng của Einstein đang là trụ cột của vật lý hiện đại. Có vẻ như lượng tử đang tiến tới đỉnh cao của nó là thuyết M ngày nay là ứng cử viên duy nhất có khả năng giải thích nguồn gốc vũ trụ một cách cặn kẽ. Nhưng sự kì lạ của nó làm chúng ta không khỏi băn khoăn.

Trong thế giới lượng tử người ta không xây nhà tù, vì các tù nhân chỉ cần lao vào các bức tường là đã có mặt ở bên ngoài. Ở đây cũng không có xe cộ hay máy bay, khi cần người ta chỉ nhắm mắt, mở ra là sẽ có mặt tại nơi cần đến. Thậm chí nơi này ta có thể ở hai nơi một lúc – phân thân để có thêm một nhân tình nữa ở xa. Những điều này có lẽ không bao giờ xảy ra ở thế giới thực, nhưng tại sao thuyết lượng tử lại nghiên cứu nó?

Về bản chất, mọi vật khi bị đập nhỏ liên tiếp sẽ trở thành các hạt nhỏ không thể chia cắt thêm được nữa – chúng ta gọi đó là các hạt nguyên tử nhỏ bé. Một khi bước vào thế giới vi mô này chúng ta sẽ thấy chính cái thế giới lạ kì vừa được mô tả ở trên. Nếu bạn không học tệ môn hóa học, bạn sẽ từng được nghe tới việc có một electron bay xung quanh một hạt nguyên tử Hidro. Đối với trực giác thông thường thì tại một thời điểm, electron đó sẽ chỉ ở đúng một ví trí mà thôi. Nhưng thực tế không phải vậy, electron đó cùng lúc ở mọi nơi xung quanh hạt nhân Hidro, hình thành cái gọi là “mây electron”, tại đó ở bất cứ đâu ta cũng đều tìm thấy hiệu ứng mà electron đó gây ra như thể nó có mặt tại đó. Đây quả là một điều khó hiểu.

Hãy nghĩ về con cá vàng trong bể nước vô cùng thích thú được đớp vào các ngón tay của chủ. Đối với cá vàng, các ngón tay hiện ra bất thình lình nơi nó đang bơi, nó thấy 5 ngón tay cùng lúc và tưởng rằng đó là các vật khác nhau. Nếu cá vàng biết rằng tất cả năm đồ chơi đều thuộc một bàn tay, nó sẽ phải nói: tay của bạn ở khắp mọi nơi trong thế giới của tôi.
Đối với con cá vàng, không gian của nó là bể nước và cá chỉ có thể nhìn thấy các vật hiện ra ở trong bể (coi như thành bể không nhìn xuyên qua được). Không gian phía ngoài bể được gọi là một chiều không gian khác của con cá. Thực chất nó không biết và không nhìn thấy chiều không gian mới, chính vì thế chúng ta có thể lòe bịp nó: thò 5 ngón tay vào trong bể và hỏi:

“Mấy miếng mồi đây?”.
“5 miếng mồi”. Cá trả lời.
“Sai rồi! Vẫn là một miếng thôi”

Chúng ta cũng lâm vào tình cảnh của con cá: chúng ta đang thấy hạt electron ở khắp nơi cùng lúc xung quanh Hidro, trong khi về số lượng chỉ có duy nhất một.

Con người chỉ cảm nhận được không gian 4 chiều: 3 chiều không gian và 1 chiều thời gian. Những sự việc ở các chiều không gian khác chúng ta không cảm nhận được. Thuyết lượng tử (đỉnh cao là thuyết M) cho rằng có tới 11 chiều không gian và vật chất tồn tại trong siêu không gian này. Có 7 chiều không gian quá nhỏ để những vật lớn như con người chui qua, vì thế nên chúng ta mới không thấy một người ở hai nơi một lúc. Nhưng một nguyên tử nhỏ bé thì có thể tự do di chuyển qua các chiều không gian này, nó chơi trò chốn tìm và ta chỉ nhìn thấy những phần thò ra, điều này tạo nên cảm giác nó ở khắp mọi nơi. Và giờ, loài người có lẽ nên cảm thông sâu sắc hơn cho loài cá.

Những phần khác nhau của electron có thể cách xa cả ngàn dặm (đối với thế giới chúng ta), lý do bởi 7 chiều không gian ta không thấy có thể chữa con đường tắt sang mọi vị trí trong thế giới. Nếu có một cái xiên dài khoan thủng từ cực Bắc đến cực Nam của Trái Đất thì nó vẫn là một cái xiên, trong mắt cư dân hai nơi đó sẽ là hai vật ở hai “nơi” khác nhau, khi họ biết chúng là cùng một vật thì ta sẽ phải gật gù rằng “cái xiên ở hai nơi một lúc”. Chúng ta đã bỏ qua không gian lòng đất và rộng hơn là các chiều không gian lớn hơn 4.

Các hạt nhỏ như electron có khả năng tự do tác động tới các chiều không gian khác, nên chúng có những khả năng ma quỷ: có thể “đi xuyên tường” hay “bất thình lình” từ đâu hiện ra. Cho nên dù có đang ở “hư vô”, thì vẫn có khả năng đột nhiên xuất hiện một hạt nguyên tử ló mặt ra từ nơi nào khác, nó có thể ngại ngùng trốn đi ngay mà cũng có thể tự tin lộ diện mãi mãi. Hãy nhớ lại Big Bang, vũ trụ của chúng ta cũng từng tí hon như một nguyên tử, nó có thể đã là một “hạt mầm” đã dám mạnh dạn bước ra, nổ bùm và nở thành những dải thiên hà sáng chói.

Đó là toàn bộ ý tưởng của một vũ trụ lượng tử – ngẫu nhiên và bé nhỏ, hiện ra từ hư vô, sau đó là Big Bang.

Cho đến nay, giới hạn nghiên cứu chưa làm chúng ta hiểu thấu đáo về một siêu không gian 11 chiều. Nhưng có vẻ như con người đã tiến một bước xa hơn về nhận thức rằng thế giới không hề đơn giản như trực giác vẫn nói với não bộ. Trên một chừng mực nào đó, chúng ta đã được thấy chuyện “ma quỷ” trong khoa học: về những hạt nguyên tử xuất hiện ở nhiều nơi hoặc đi xuyên qua hàng triệu tỉ dặm chì đặc mà không hề giảm tốc độ. Vũ trụ quá đa dạng nên tất yếu dẫn tới những yếu tố dị biệt trong hàng sa số những tính chất bình thường. Và bản thân vũ trụ cũng có thể đã từng là một dị biệt như thế: “bật” ra từ hư vô, và… BÙMMM !!!

Chúng ta còn có một dị biệt nữa bởi bản thân cấu trúc của “nguyên tử vũ trụ” khi “bật” ra đã có thiết kế hoàn hảo để sau này sự sống và con người được tồn tại. Chúng ta đặc biệt tới nỗi cuốn sách “Các thế giới song song” của Michio Kaku đã mô tả: vũ trụ có sự sống xuất hiện tình cờ và may mắn như việc một cơn giông đi qua và đống sắt vụn được lắp thành một chiếc máy bay Boeing vậy.

Tôi lại hỏi “hư vô” cụ thể là cái gì và từ đâu tới thì sao?

Điểm nhỏ bé ban đầu của vũ trụ có một lợi điểm: nó không nhất thiết cần được Chúa của Newton hay Einstein thiết kế, mà đơn giản có thể chỉ là một kì dị ngẫu nhiên từ trạng thái hư vô, mang trong mình sự tinh tế tình cờ thỏa mãn một vụ nổ lớn để giờ chúng ta có thể ngồi đây tìm đường hồi hương về nơi chôn rau cắt rốn.

Vì là một sự sinh nở tình cờ không cần biết đến nguyên do, và khác nhau về bản chất (từ “không có gì” tới “có vũ trụ”) nên Hư vô không tuân theo luật nhân quả mà Vũ trụ nó sinh ra đang vận hành. Cho nên nếu vẫn còn tìm kiếm Hư vô bằng khoa học hay triết lý nguyên nhân hệ quả, thì chúng ta mãi mãi không biết được tại sao Hư vô lại đẻ rơi ra cái vũ trụ này.

Chúa của Einstein và Newton cũng lâm vào tình cảnh đó. Nếu Người tồn tại, thì Người cũng đã tạo ra rồi bỏ đi và đứng ngoài quy luật vũ trụ, cho nên chúng ta không thể hỏi “Chúa có mẹ không?”, vì đó là câu hỏi nguyên nhân hệ quả – có mẹ mới có con. Khi Chúa đã bất chấp mọi nhân quả trên đời thì mọi câu hỏi của chúng ta không đúng với Người nữa.

Tựu chung lại, dù là thần thoại hay khoa học, chúng ta vẫn chưa thể thấu đáo được rằng nguồn gốc cuối cùng của vũ trụ là ở đâu. Chúng ta lần tới điểm khởi đầu bằng logic quy luật và giờ thì biết rằng chẳng có quả có nhân gì ở cái gốc xa xôi kia cả. Con người cần thêm thời gian tiến hóa để thật sự nhận thức được những trải nghiệm kì lạ và mới mẻ hơn nữa.
Chính vì sự bế tắc đó, mà tôi kết thúc thảo luận câu hỏi “Vũ trụ tới từ đâu?” tại đây, đối với tôi Big bang, Chúa hoặc Hư vô tạm thời cũng đủ để giả nhời cho con cái rồi.

Giờ, tôi muốn thu hẹp quy mô của đối tượng lại một chút, từ vũ trụ tới trái đất, sự sống và con người. Sẽ lại là một thảo luận nhìn về lịch sử nguồn gốc, nhưng là của chúng ta – với tư cách là đỉnh cao sự sống muôn loài.

Sự sống và con người trên trái đất đã sinh ra như thế nào?

To be continued…

Advertisements

2 thoughts on “[Ý nghĩa cuộc sống](3) Vũ trụ từ hư vô

  1. Post này có nhiều từ chuyên ngành hơn 2 post trước nên em thấy khá khó hiểu khi mới chỉ đọc 1 lần. Đặc biệt đoạn đầu, như: siêu chiều, siêu không gian, mấy thuyết được nhắc đến… em không hiểu luôn.
    Bụp phát vào vũ trụ lượng tử khiến em rất bỡ ngỡ ạ. Nửa cuối thì dễ hiểu hơn ạ. Nói chung là khi có những thứ khiến em liên tưởng được đến hình ảnh thì rất dễ dàng.
    Đọc đi đọc lại từ tối qua đến giờ vào những thời điểm khác nhau thì giờ em cũng có phần ngấm ạ.
    Thêm 1 cái nữa, 3 lỗi chính tả.
    Còn vài ý nữa nhưng thôi không nói nữa. 🙂
    Thanks anh về bài viết. Vẫn tiếp tục ủng hộ anh viết nữa cho em đọc ạ. Kaka.

    Like

    1. Cảm ơn em đã quan tâm, chắc a cần cố gắng nhiều để viết dễ hiểu hơn.
      Em có thể nói rõ hơn a sai lỗi chính tả ở đâu được không, để anh sửa.

      Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s