Chúa trời?

Chúa trời thường để chỉ vị thần tối cao của những tôn giáo độc thần, điển hình là Thiên chúa giáo – chỉ chung của Do thái giáo + Hồi giáo + Kitô giáo

Ba tôn giáo này đều công nhận một tổ phụ là Abraham (chú ý Abraham không phải Thiên chúa, mà là tổ phụ – tức là cố nội của những người sáng lập ra các tôn giáo). Thiên chúa, nếu tồn tại thì đó là ai, còn ngược lại, nếu Thiên chúa không tồn tại, ai thực sự là người nghĩ ra hình ảnh Thiên chúa?

Thực tế là không ai thật sự biết cả, sự thật rất mù mờ bởi vì những gì nhân loại có thể biết đến chỉ là qua Kinh thánh và những tài liệu cổ rời rạc và khó kiểm chứng. Nhưng có còn hơn không, chúng ta hãy thử tìm hiểu các câu trả lời khả dĩ.

Tôi đã tìm kiếm các tài liệu trên wikipedia, câu trả lời thuyết phục nhất tôi có thể tìm ra làm tôi shock: Nếu Chúa không có thật, thì có vẻ như tất cả là trò đùa của người Do Thái.

Ba tôn giáo

Hãy bắt đầu từ Abraham, người mà trong kinh thánh chung của ba tôn giáo công nhận là ông tổ qua câu chuyện tôn giáo của mình. Thiên chúa kêu gọi Abra (sau đổi tên thành Abraham) rời Ur để tới Canaan (vùng bao gồm Israel, Palestine, Lebanon, Jordan và Syria ngày nay), nơi đó Thiên chúa sẽ ban phước lành và con cháu Abraham sẽ trở thành dân tộc vĩ đại. Đổi lại, dân tộc của ông phải coi Thiên chúa là vị thần tối cao duy nhất.

Trước đó, vợ Abraham là Sarai chưa có con, theo truyền thống khi đó một người hầu gái là Hagar được dâng để hầu Abraham và sinh cho Abraham con trai tên Ishmael. Sarai buồn vì hiếm muộn đâm ra cư xử tệ bạc khiến Hagar bỏ đi. Thiên chúa thương tình hứa với Hagar rằng dòng dõi của Hagar sau này sẽ đông không thể đếm xuể. Nhưng sau này Hagar cùng con trai Ishmael vẫn rời khỏi gia đình Abraham mãi mãi.

Trên đường Khi Abraham đi xuống tới Shechem, nơi đây Thiên Chúa hứa sẽ “ban đất này cho dòng dõi sau này của ngươi” (vùng Isareal sau này). Lúc này Ishmael đã sinh ra nên không phải là dòng dõi được hứa, Sarai vẫn chưa có con. Đến thời điểm này, lời hứa Thiên Chúa dành cho Abraham được thông đạt chi tiết hơn, ấy là không chỉ dòng dõi của Abraham được “thêm nhiều quá bội” mà còn xác nhận dòng dõi này là do Sarah sinh ra. Như vậy, lời hứa của Thiên Chúa được ứng nghiệm qua Isaac, con của Sarah, mặc dù Ishmael sẽ trở nên một dân tộc lớn theo như lời Chúa hứa.

Con thứ hai của Abraham là Isaac sau đó sinh ra Jacob, Jacob đổi tên thành Israel và sản sinh ra mười hai chi phái, vẫn thường gọi là “những đứa con của Israel” sinh sống và lập vương quốc trên “miền đất hứa” được Thiên chúa hứa ban cho họ. Họ lập các đền thờ và trở thành tôn giáo đầu tiên: Do Thái giáo. Đây là lý do vì sao người Do Thái sau bao năm vẫn nhất quyết đòi lập quốc trên đất Israel – vì đây là vùng đất Thiên chúa đã hứa tặng họ.

Còn người con cả, Ishmael khi rời khỏi gia đình Abraham, sau này con cháu của Ishmael trở thành những ông hoàng của sa mạc. Theo kinh thánh của Hồi giáo, hậu duệ của Ishmael là nhà tiên tri Muhammad – thiên sứ cuối cùng đại diện cho Thiên chúa, đã truyền lại toàn bộ thông điệp của Thiên chúa qua kinh Qu’ran.

Lịch sử Kitô giáo ghi lại rải rác bởi những kinh sử của tác giả vô danh. Ít ỏi trong số đó có tên tuổi như nhà chép kinh sử Mosse (cũng là người từng cứu dân tộc Do Thái khỏi Ai Cập) ghi lại rằng Thiên chúa chính là bạn Abraham. Vì vậy Kitô giáo cũng thờ một Thiên chúa giống Do Thái giáo và Hồi giáo. Có nguồn gốc từ niềm tin của người Do Thái rằng Thiên chúa hiện thân vào chúa Jesus (đấng Messiah) để cứu rỗi nhân loại.

Nếu Thiên chúa có tồn tại?

Khỏi phải bàn – các quyển kinh đều đã đúng. Chúa đã tạo ra tất cả, thế giới vận hành theo ý người và giờ người vẫn hiện hữu trong đức tin của nhân loài. Tuy nhiên có quá ít nhân chứng, không có gì bảo đảm rằng những cuốn kinh không phải là câu chuyện tưởng tượng rồi những thế hệ sau truyền lại về sau mà không kiểm chứng.

Nếu Thiên chúa chỉ nằm trong tưởng tượng, thì ai tưởng tượng ra ngài?

Chúng ta đi ngược, coi như Thiên Chúa đã được tưởng tượng xong, đi vào câu chuyện và giờ ta lần ngược lại xem Thiên Chúa thực sự là gì và ai đã nghĩ ra hình ảnh đó.

Tôi nghĩ câu trả lời nằm ở câu chuyện giữa Thiên chúa và Abraham.

  1. Vì sao Thiên chúa phải lập giao kèo với Abraham để kêu gọi ông về vùng Canaan để thờ phụng Người, ý nghĩa của câu chuyện này là gì?
  2. Tại sao phải là Canaan?
  3. Tại sao phải là Abraham?

Một giả thiết là Abraham có thể là một người có thật, đã thực hiện đúng chuyến đi từ Ur tới Cannan sinh sống. Người này có thể rất nổi tiếng và đã được mọi người biết đến. Vì vậy, một dân tộc nào đó ở vùng Canaan đã bám lấy vụ của Abraham để trang trí thêm cho những câu chuyện tưởng tượng thực tế hơn.

Vùng Canaan, nơi mà những bộ lạc ở đây thờ phụng những vị thần khác nhau, vì vậy quần thể này cũng có thể bị coi là đa thần. Nếu các vị thần đi ra từ trí tưởng tượng thì đa thần giáo là một hệ quả rất hợp lý: vì nhu cầu giải thích tự nhiên, các nhóm người và bộ lạc có xu hướng tưởng tượng ra vị thần của mình với tên gọi và đặc điểm khác nhau. Khi có sự giao lưu giữa các nhóm, các vị thần cũng theo chân kết nối này đi vào danh sách chúa trời của một bộ lạc, vì vậy mà có rất nhiều vị thần. Xem thêm Canaanite religions, các vết tích chứng tỏ vùng Canaan gồm các bộ lạc thờ nhiều thần khác nhau đã được khảo cổ học phát hiện qua các hình vẽ.

Một lẽ tự nhiên, một tộc người sẽ chỉ tôn sùng nhất vị thần riêng và ban đầu của họ.

Tới đây là giả thuyết đầy đủ của tôi: Một dân tộc nào đó ở vùng Canaan cũng muốn hình ảnh “vị thần” của mình trở nên hiện hữu và gần gũi hơn để tiện ghi nhớ và truyền tải. Hình thức kể chuyện cổ tích là giải pháp lý tưởng: một câu chuyện được sáng tác bám theo một sự việc có thật về chuyến đi nổi tiếng làm nên nguồn gốc dân tộc: Abraham ra đi từ Ur, tới Canaan vì giao kèo với Thiên chúa – thờ phụng duy nhất Người, đổi lại dòng dõi sau này trở nên hùng mạnh.

Tóm lại con cháu của Abraham có thể là thật, họ tôn thờ (từ tưởng tưởng) Thiên chúa sau đó và gắn ngược vào Abraham để làm vị thần trở nên gần gũi với nguồn gốc dân tộc. (Tôi thì bây giờ đang nghĩ tới Lạc Long Quân & Âu Cơ).

Và tôi nghĩ dân tộc láu cá này là người Do Thái.

Lý do thứ nhất: Trong câu chuyện này, người Do Thái là trung tâm và trả lời được tất cả các câu hỏi quan trọng của dân tộc họ?

Họ là ai? – Thiên chúa tạo ra vũ trụ và loài người là họ.

Vì sao họ ở đây? – Vì đây là vùng đất được Thiên chúa hứa tặng.

Họ cần làm gì? – Thờ phụng Thiên chúa và sẽ hưởng sự thịnh vượng hùng cường.

Lý do thứ hai: Trong kinh thánh của người Do Thái có bao gồm lịch sử bị nô lệ tại Ai Cập. Tại đó nhà tiên tri Moses đã được Thiên chúa kêu gọi giải cứu dân tộc thoát khỏi Ai Cập. Trong lời kêu gọi Moses đã được Thiên chúa tiết lộ tên của mình là Yahweh. Hãy cùng nhìn lại các tôn giáo cổ vùng Canaan và tìm kiếm từ khóa Yahweh, chúng ta sẽ thấy đây là tên một vị thần trong rất nhiều vị thần khác trong tổ hợp tôn giáo ở đây.

Vậy giả thuyết của tôi có một cách nói khác: Một dân tộc thờ thần Yahweh ở vùng Canaan đã sáng tạo ra một câu chuyện gắn với chuyến đi có thực của Abraham (tên chính xác là Abra) để giải thích cho sự hiện hữu của vị thần khai sinh và chỉ ra con đường đi cho dân tộc là phụng sự Người để được phồn vinh. Dân tộc đó là người Do Thái.

Cái tên Do Thái (Jew/Jewish) đến sau cái tên Israel. Vùng Israel xưa kia, mà trong câu chuyện trên là miền đất hứa của người Do Thái. Trong lịch sử khảo cổ, ở đó đã có những bộ tộc sinh sống (trong phỏng đoán của tôi chính là các bộ tộc thờ Yahweh), có một thời điểm đen đủi cho họ đó là nằm ở giữa vùng giao tranh của các nền văn minh cực thịnh như Assyrian, Phoenecia, Ai cập…, họ bị cướp giết thậm tệ. Các dân tộc này phải đi tha hương khắp nơi để tránh chết chóc và đói kém. Nhiều văn tự trong thời kì này bắt đầu xuất hiện các từ Jew/Jewish, trong văn tự cổ của các dân tộc thù địch thì chỉ rõ Jew/Jewish là những kẻ tha hương mất nước, với ý miệt thị. Các bộ tộc nhỏ nhanh chóng bị đồng hóa ở những nơi họ đặt chân đến, trừ dân tộc đông đúc di cư sang Ai Cập tránh đói và bị bắt làm nô lệ, khi được giải phóng tiếp tục lang thang trong sa mạc. Có thể cái tên Jew/Jewish lúc này được đặt luôn cho dân tộc này. Tiếng Việt gọi là Do Thái.

(Ở đây ý là Jew có thể là tên do các bộ lạc khác đặt cho các dân tộc mất nước, còn trong tôn giáo thì có thể Jew tự nhiên xuất hiện với nguồn gốc cao quý. Còn Israel là tên vùng đất được đặt theo truyền thuyết trong kinh thánh tôn giáo: vương quốc của những đứa con Israel – cháu của Abraham trong câu chuyện. Những cái tên có nguồn gốc rất ngẫu hứng nhưng sau lại được đặt cho một dân tộc hay vùng đất)

Về phần của Hồi giáo và Kitô giáo, khi sẵn một câu chuyện hợp lý và các hiện thân khác của thiên chúa Yahweh là Muhammad hay Jesus. Sẽ dễ dàng hơn để viết tiếp các cuốn kinh.

Kết luận

Trên đây tôi vừa trình bày giả định của mình về nguồn gốc ba tôn giáo độc thần lớn nhất thế giới. Rằng trong trường hợp nếu Chúa trời không có thật, thì tất cả đều bước ra từ trí tưởng tượng của người Do Thái.

Nếu giả định này là đúng thì có thể giải thích được một khía cạnh tại sao dân tộc Do Thái lại có trí tuệ và đức tin sâu sắc như vậy: đó là một sự vượt trội ngẫu nhiên – một dân tộc đã thành công trong nỗ lực kết nối vị thần trong tưởng tượng với thực tế và đã thành công. Vị trí địa lý đen đủi và không đúng thời điểm khiến họ phải tha hương và cách duy nhất bảo tồn tinh thần dân tộc và trí tuệ là truyền lại trí tưởng tượng và niềm tin này – rằng dân tộc của họ được ban phước lành để trở thành vĩ đại. Họ có mặt may mắn là dân tộc vừa khai sinh vừa (buộc phải) lưu giữ lại những giá trị tri thức trong thời gian lâu nhất. Tích lũy này liệu có góp phần làm trí óc của người Do Thái trở thành vô địch?

Mặt khác thì cũng thật xót xa, ngày nay vùng trung đông rát rịt tiếng súng và máu chảy đầu rơi vì lý do khác biệt tôn giáo. Tất cả cũng bắt nguồn từ mối hận của Ishmael (con cả của Abraham, sau này có hậu duệ sáng lập Hồi giáo) bị ruồng rẫy phải cùng mẹ ra đi. Trong lịch sử, khi người Do Thái thoát khỏi Ai Cập và lang thang trong sa mạc, cũng từng bị bao vây đánh giết bởi chính những dân tộc anh em hậu duệ của Ishmael. Lẽ ra tất cả đều đã có thể hòa bình ruột thịt, một câu chuyện từ trong trí tưởng tượng đã thay đổi tất cả.

Thảo luận

Vấn đề trong giả thuyết của tôi là làm cho sự xuất hiện của Ishmael trở thành rắc rối không đáng có, nó sinh ra sự tranh chấp lời hứa Thiên chúa giữa con cả và con thứ hai của Abraham. Tôi chỉ có thể phỏng đoán rằng những người sáng tạo ra câu chuyện biết tới Ishmael sau khi đã viết xong, khi đính chính phải thêm chi tiết lòng vòng rằng Thiên chúa đưa ra lời hứa sau khi Ishmael ra đời nên lời hứa được tính cho Isaac. Phỏng đoán thêm này tôi không có căn cứ cụ thể gì. Các thông tin và dẫn chứng còn lại đều có trong các đường link gắn kèm, đều của wikipedia.

Chủ đề tôn giáo mà nội dung thật sự phức tạp nhưng cũng vô cùng thú vị. Tôi rất mong được các bạn cùng thảo luận để có thêm nhiều thông tin và kiến thức hơn.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s