Những cuộc đàm phán quyết định

Tôi có và từng có 3 vấn đề trong hiện tại và quá khứ.

  1. Tôi sống với bố mẹ, cùng với vợ và con gái 1 tuổi. Chúng tôi đang đối mặt với một vấn đề phổ biến là hai thế hệ gặp khó khăn ở các ranh giới về nuôi dạy con, nếp sống, lựa chọn, truyền thống… Cách đây một tuần, vì không cảm thấy được tôn trọng, khi nói lý lẽ tôi đã nói to và cố ý dùng từ ngữ với chủ ý công kích bố mẹ đã quá áp đặt và xâm phạm ranh giới cuộc sống riêng ở gia đình nhỏ của tôi. Hai cụ cũng lớn tiếng chỉ trích những thói quen xấu của vợ chồng tôi và cảnh báo chúng sẽ ảnh hưởng tới tương lai như thế nào. Như thường lệ, hai bên dần im lặng, chuyển dần chủ đề để tránh ngôn từ trở nên khó kiểm soát. Tôi nhận ra, mình chỉ làm tổn thương bố mẹ thêm, và chẳng tiến thêm chút nào trong vấn đề chính là dành được sự tôn trọng từ hai cụ đối với thói quen, lựa chọn và quyết định của tôi.
  2. Bạn tôi và tôi tách riêng khởi nghiệp đã được hơn một năm rưỡi. Tổng cộng chúng tôi gặp ba cơ hội quan trọng, từ chối một, còn hai trong số đó đi tới được những thỏa thuận đầy hứa hẹn. Bước vào mỗi lần đàm phán đó, chúng tôi muốn những điều tốt nhất sẽ tới cho sản phẩm và đội ngũ của mình. Nhưng chúng đều đi đến thất bại khi thực hiện. Hiện tại, may mắn rằng chúng tôi nhận được một cơ hội nữa, nói lời đồng ý và cũng đã ký vào một thỏa thuận. Tôi cảm thấy băn khoăn vì người thỏa thuận lần này là một người bạn, thật lòng tôi chưa biết mình cần làm gì để tránh khỏi thất bại như những lần trước. Nghĩ thế nào về những thất bại cũ tôi cũng vẫn thấy mình chỉ là nạn nhân. Nhưng trực giác mách bảo tôi rằng cách nghĩ này có điều gì đó không ổn, nếu đã làm đúng thì tôi không thể nào có sự lo lắng như bây giờ được. Nhưng tôi không tìm ra.
  3. Cách đây 2 năm, khi còn làm việc ở một công ty rất tuyệt. Nhận thấy mình thường xuyên làm việc tốt và nhiều hơn yêu cầu, tôi đề nghị với người quản lý mình về việc tăng lương. Anh ta có xu hướng không thoải mái, chần chừ với các lý do như cần phải hỏi lại quản lý cấp cao hơn và kiểm tra kĩ lại các quy định về lương bổng. Công ty rất hào phóng với các vị trí tương tự, tôi đã từng thấy các thành viên khác được gật đầu cái rụp ngay sau khi họ đề nghị. Sự trì hoãn và thái độ không vui của người quản lý làm tôi bắt đầu có suy nghĩ người quản lý này có ý thiên vị, không muốn công nhận vì có thành kiến với phong cách làm việc có phần khác biệt của tôi. Tôi nghĩ đến cái trò mèo quen thuộc của các nhân viên láu cá: bắt đầu cập nhật hồ sơ cá nhân và ứng tuyển ở các công ty khác. Chắc chắn mạng lưới tuyển dụng của công ty sẽ biết, phản ánh với các quản lý khác và gây sức ép ngược lên người quản lý của tôi. Nếu anh ta không đồng ý tăng lương cho tôi, đồng nghĩa với việc lỗi với công ty vì không giữ chân được một nhân viên “giỏi” (vâng, giỏi trong ngoặc kép) nếu tôi ra đi.

Bạn có nhận ra điểm chung trong ba vấn đề ?

Thứ nhất, tôi đã bắt đầu những cuộc thảo luận với tâm thế chỉ quan tâm tới giá trị của bản thân mình: tôi chỉ muốn mình được tôn trọng từ bố mẹ, chỉ muốn có lợi nhất cho đội của mình và chỉ muốn tăng lương. Những gì tôi viết ra đây không đề cập gì tới đối tác của mình, chúng chính xác là những gì trong đầu tôi ở thời điểm xảy ra việc đàm phán và đối thoại.

Thứ hai, tôi tự nghĩ rằng mình là nạn nhân mà chưa hề đối chứng lại. Tôi nghĩ bố mẹ không tôn trọng mình trong khi chưa hỏi lại liệu bố mẹ có thật có ý đó, tôi nghĩ đối tác thỏa thuận phá giao kèo trong khi chưa hỏi họ lý do cụ thể, tôi nghĩ sếp thành kiến thiên vị mình trong khi anh ta chưa nói ra khỏi miệng bao giờ. Rõ ràng là thiếu hẳn đi logic mà chỉ chớp mắt những câu chuyện đó cứ tự kể ra trong đầu. Những câu chuyện này cố ý nói tới sự dồn ép, oan uổng và bất công với tôi. Để rồi tương ứng với chúng, cảm giác tức giận, tự ái, lo ngại, bức xúc cứ thế bùng lên, tôi thấy mình phải làm gì đó: phản công lại (vấn đề 1 & 3) hoặc im lặng dù lo ngại (vấn đề 2).

Bạn thấy đấy, cảm xúc bùng lên thì chúng ta chỉ còn cách cong đít lên mà dập: tức giận công kích hoặc thấy lo lắng mà im lặng. Chúng ta chính thức đi ra khỏi việc chính: thảo luận để có sự tôn trọng, làm rõ những băn khoăn, thuyết phục để được tăng lương mà vẫn giữ được mối quan hệ tốt đẹp. Vấn đề vẫn sẽ còn nằm đó sờ sờ.

Cuối tuần trước, tôi đọc xong cuốn sách “Những cuộc đàm phán quyết định”

Những vấn đề của tôi là những cuộc đàm phán/thảo luận gồm một lớn (thỏa thuận hợp tác công việc), một vừa vừa (thay đổi một tính chất công việc hiện tại) và một nhỏ (câu chuyện cư xử hằng ngày với gia đình). Nhưng chúng cùng có tính chất dấu mốc: Nó có thể đánh dấu thái độ, mức độ mới trong mối quan hệ giữa gia đình ba thế hệ tôi đang sống? Nó định hướng việc tôi có định dùng cách cũ (tiềm ẩn rủi ro là nguyên nhân của các thất bại trước đây) để thực hiện thỏa thuận tiếp theo trong im lặng hay không? Và nó quyết định việc liệu tôi có được tăng lương mà không hiểu sai hay tổn hại mối quan hệ với sếp trực tiếp?

Cuốn sách này hoàn toàn giúp tôi giải quyết được vấn đề số 1, giải quyết nửa còn lại của vấn đề số 2 và tổng hợp lại được vấn đề số 3 mà tôi đã may mắn làm đúng cách.

Ở vấn đề số 1: Hai ngày vừa rồi, tôi đã nói chuyện với mẹ. Tôi bắt đầu với suy nghĩ tìm hiểu bà thật sự muốn điều gì để học được cách tôn trọng suy nghĩ của bà. Tôi xin lỗi về những gì tôi đã nói lúc nổi nóng. Tôi nói về mong muốn của mình là cần được tự do và tôn trọng các ranh giới. Tôi nói rằng bà không đồng ý với tôi cũng là chuyện bình thường, tôi không phiền nếu bà nghĩ khác. Tôi tiếp tục hỏi bà muốn một cuộc sống gia đình đa thế hệ thế nào, vì sao bà muốn như vậy. Mẹ tôi được mở lòng, đã kể rất nhiều, và luôn kèm theo một câu rằng mọi chuyện chỉ vì thương vợ chồng tôi. Như thường lệ tôi lại cảm thấy bực mình, vì nghĩ bà đang vô thức làm theo những thói quen truyền thống cũ, muốn chúng tôi thực hiện theo dưới vỏ bọc những lời khuyên có ích cho chúng tôi.

Kiến thức từ quyển sách này đã dừng tôi lại. Tôi biết nếu tôi để cảm xúc này dẫn dắt, tôi sẽ bắt đầu công kích suy nghĩ của mẹ và quên béng mục đích rằng tôi đang muốn tìm ra cách thức để cả mẹ và tôi thấy ổn hơn trong vấn đề chung sống nhiều thế hệ. Tôi đã bày tỏ sự tôn trọng với mong muốn của mẹ, nói về các khó xử trong thói quen của chúng tôi, và hỏi bà xem liệu có thể cùng nói chuyện để tìm ra những cách mới phù hợp với cách sống của cả hai bên không. Mẹ và tôi đã trao đổi rất nhiều ý tưởng, tôi không biết liệu chúng có khả thi hoặc sẽ thành hiện thực hay không. Tôi chỉ cảm nhận được lần đầu tiên tôi không có cảm giác bị dồn ép khi nói chuyện với bà, và mọi trao đổi giữa chúng tôi đều tràn ngập tình yêu thương. Tôi và mẹ đã đề xuất những buổi chia sẻ tương tự khi có mặt cả bố và vợ tôi nữa. Tôi đang cảm thấy những nút thắt phức tạp cuối cùng trong mối quan hệ nhiều thế hệ đã được nhìn ra và mọi người đều sẵn sàng tháo gỡ nó.

Tôi đã sử dụng chủ yếu là bốn kĩ năng mà quyển “Những cuộc đàm phán quyết định” hướng dẫn để có được kết quả này.

Vấn đề số 2 nhìn chung ít người vấp phải hơn. Nó là một cuộc thảo luận lớn về công việc, ảnh hưởng tới tương lai sau này. Chúng tôi đã từng thất bại hai lần nhưng chưa tìm ra nguyên nhân thật sự, và thỏa thuận mới này là với một người bạn và tôi vô cùng sợ mối quan hệ tốt bị xấu đi (chúng tôi không còn mối quan hệ thật tốt với các đối tác thỏa thuận cũ).

Cuốn sách “Những cuộc đàm phán quyết định” giúp tôi nhìn ra lý do của những thất bại trước – chúng tôi đã không bắt đầu bằng trái tim – chỉ quan tâm tới một nửa của thỏa thuận chính là bản thân. Đây thực sự là một sai lầm, cho dù về nguyên tắc chúng tôi có quyền làm vậy. Bởi khi chỉ quan tâm tới mình, cho dù vô tình hay hữu ý, những gì bạn làm nhiều khi chẳng liên quan gì tới lợi ích của đối tác cả, trong khi bạn sử dụng tài nguyên của thỏa thuận để làm chúng. Đây là một ví dụ điển hình: nhân viên làm việc tại công ty, 20% thời gian dành cho việc riêng – cho dù nhân viên đó vẫn hoàn thành nhiệm vụ. Không một đối tác nào thích điều này, cho nên khi bất kì rắc rối nào đó xảy ra, họ có cớ để đổ lỗi và trừng phạt bạn. Dù cái cớ chẳng liên quan gì tới việc bạn đã lơ là hoặc thậm chí là do họ thì thất bại cũng vẫn sẽ xảy ra – đó là lý do bạn chỉ thấy mình là nạn nhân vậy.

Tôi đã ký vào thỏa thuận mới nhưng vẫn còn băn khoăn vì đang tiếp cận nó theo cách thức cũ. Khi đọc xong cuốn sách này, tôi đã dùng chủ yếu 3 kĩ năng để nói chuyện thẳng thắn với đối tác mới (bạn tôi), chúng tôi đã chia sẻ rất cởi mở về quyền lợi, trách nhiệm và những cam kết cụ thể nhỏ nhặt nhất. Kết quả là tôi hiểu được các cam kết và điều kiện sẽ tác động qua lại và làm lợi cho hai bên như thế nào nếu chúng tôi thực hiện nghiêm chỉnh với trái tim biết nghĩ cho quyền lợi và giá trị của nhau. Tôi thực sự có cảm giác đang làm việc vì giá trị chung của bản thân và đối tác. Hiểu được điều này với tôi rất quan trọng, bởi tôi sẽ lặp lại nó với tất cả những người mình hợp tác sau này.

Vấn đề số 3 xảy ra đã lâu trước khi tôi đọc cuốn sách này, khi ấy tôi đã tự giải quyết được, nhưng chỉ do may mắn chứ không phải do tôi có hiểu biết. Đối mặt với sự chần chừ và có phần vô tâm của sếp tôi về yêu cầu tăng lương (trong khi những người khác đều từng được gật đầu ngay lập tức), tôi đã tự nghĩ mình đang là nạn nhân của một sự thiên vị và định kiến, tôi định làm trò phổ biến là soạn một hồ sơ xin việc và khéo léo để công ty biết. Nhưng tôi đã không làm thế, tôi gặp riêng người quản lý và hỏi cụ thể lý do anh ta không duyệt nhanh như đã làm với tất cả các nhân viên khác. Sếp tôi lúc đó mới biết rằng tôi có suy nghĩ như vậy, anh ta đã giải thích rằng anh ta đang có quá nhiều việc nên thời gian qua không để ý xem hiệu suất làm việc của tôi đã tiến bộ ra sao. Những người trước đây được anh ta chú ý khá sát nên được duyệt tăng lương ngay mà không cần xem xét nhiều, trường hợp của tôi không có vấn đề gì ngoài việc anh ta cần thêm chút thời gian kiểm tra lại cho chắc chắn. Chúng tôi đã chia sẻ rất thẳng thắn, một tháng sau tôi được tăng lương. Câu chuyện xảy ra đã hơn hai năm, tôi rời công ty nửa năm sau đó. Quên kể là hai tuần trước ông sếp cũ này mới mời tôi đi ăn mừng sinh nhật, chúng tôi đã uống bia, cười vỡ bụng và say quắc. Cái trò cập nhật hồ sơ xin việc tinh quái suýt cướp đi của tôi một người bạn.

Ở thời điểm của vấn đề này, tôi còn trẻ con và cá tính dởm đời, đơn giản “không thích” làm theo cách phổ biến nên tôi chọn cách hỏi thẳng (hoàn toàn hên xui). Nhưng giờ, cuốn “Những cuộc đàm phán quyết định” giúp tôi phân tích được rõ ràng vấn đề đó để tiếp tục xử lý tốt lần sau. Có tới 4 kĩ năng đã được tôi tình cờ sử dụng trong cuộc đối thoại với sếp cũ.

Kết luận

Tôi cố ý không liệt kê các kĩ năng mà quyển sách “Những cuộc đàm phán quyết định” đề cập tới, mà chỉ chia sẻ rằng chúng đã có tác dụng sâu sắc và trực tiếp giúp cuộc sống của tôi tốt hơn thế nào. Tôi có cảm giác mình đã tìm được cách làm đúng và đầy hứa hẹn trong những mối quan hệ quan trọng nhất trong cuộc đời. Tôi muốn bạn đọc được những kĩ năng đó khi thực sự mở những trang sách, vì tác giả của nó truyền tải tốt hơn tôi nhiều lần, quyển sách từng bán chạy số một.

Tôi không theo chủ nghĩa tuyệt đối hóa, nhưng lại không cho là có ai có khả năng không phù hợp với quyển sách này. Các bạn hãy đọc nó, nếu cũng trân trọng những giá trị mà nó sẽ mang lại cho mình nhé.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s