Chuyện nhỏ nhặt: Tính đổ lỗi

Buổi sáng, tôi có cuộc họp tiến độ, giờ hẹn 8h30, giữa công ty tôi và đối tác là cơ quan nhà nước.

Đoạn đường từ nhà tôi đi làm hôm nay có hai vụ ách tắc vì va chạm xe, ngoài dự tính, tôi muộn 10 phút, như mọi lần, tôi xin lỗi rối rít và nói rằng do bản thân sơ suất.

Có một người nữa, muộn 30 phút. Khi được hỏi lý do, rất tự nhiên, cô ấy nói rằng chính tôi là người làm cô ấy tới muộn vì hôm qua khi đọc được email về thời gian cuộc họp, tôi có reo lên “ô, họp sớm thế, mọi lần 9h mà nhỉ”. Nghe thấy cô ấy phân trần, tôi phì cười, nhưng không nỡ cắt ngang dòng logic của cô.

Cuộc họp bắt đầu, hôm đó là ngày theo lịch trình là ngày ra mắt sản phẩm do hai bên phối hợp thực hiện, do một vài giấy tờ phía đối tác chưa hoàn thiện nên phải kéo dài thêm 2 tuần. Việc giấy tờ của các cơ quan nhà nước tại Việt Nam thì chắc không chỉ tôi nếm trải, nó hoàn toàn trong dự đoán nên tôi đã có kế hoạch B cho việc đó ngay từ đầu.

Điều tôi ngạc nhiên là đội phó của đối tác cũng có kế hoạch B, chị này đề xuất rằng sau này để tiến độ nhanh hơn, công ty chúng tôi nên tăng thêm nhân lực để tăng tốc ra mắt sản phẩm.

Lần này thì tôi không cười nổi nữa, nhưng cũng không nói gì, có thể tôi chưa hiểu hết ý của chị, cuộc họp tiếp tục. Tới gần cuối cuộc họp khi đề cập lại vấn đề tốc độ và tiến độ, đội trưởng của đối tác có hỏi lại về việc tăng nhân lực ở phía chúng tôi.

Tôi hỏi lại rằng đối tác thấy chúng tôi chậm tiến độ ở chỗ nào, các thời hạn cam kết chúng tôi đều chuyển giao đúng hẹn nên không rõ chậm ở đâu. Họ chỉ nói rằng cứ tăng nhân lực lên cho dự án đi nhanh nói chung thôi. Tới đây tôi nghĩ mình đã hiểu câu chuyện, tôi đề xuất việc trước hết cả hai bên thực hiện đúng thời hạn do phía mình đảm nhiệm trước, sau đó để tăng tốc, hai bên chỉ cần thống nhất mốc thời gian sớm hơn để tự bố trí phương pháp đi nhanh. Ồ, hai bên đồng ý và cuộc họp kết thúc.

Tôi đã trải qua hàng chục cuộc họp kiểu này và biết cách để chúng kết thúc như vậy. Chỉ là hôm nay tôi suy nghĩ nhiều hơn về câu hỏi tại sao những con người đã ngoài 30, 35 tuổi vẫn còn không ngừng đổ lỗi cho những chuyện không được theo ý muốn. Tại sao họ mắc kẹt quá lâu trong tình trạng này?

Trước đây tôi cũng giống như thế nhưng đã thoát ra sau 2-3 năm ra trường đi làm. Nhưng tới hôm nay tôi nghiêm túc nghĩ về câu hỏi đó.

Tôi nhớ tới ba. Ba tôi là một công chức bình thường, về hưu vài năm rồi ba mới được gọi lại cơ quan để trao cho chức vị thủ trưởng, không phải vì ba “xứng đáng” mà bởi các sếp cũ già quá, không tiếp khách bằng bia rượu được nữa, nên tìm tới ba tôi. Và khỏi phải nói, tất nhiên là ông ba của tôi từ chối. Thuở còn trẻ, ba bất phục chế độ bao cấp, ba nói rằng có điều gì đó sai với tự nhiên khi người ta trông vào việc được bao bọc, và khi đói kém thì được đổ lỗi cho nhà nước. Ba từ chối vào Đảng, từ chối làm việc theo trường phái “kế hoạch 5 năm” – tức là phải tính toán một kế hoạch kĩ lưỡng trước mọi công việc. Với ba chỉ cần ra chỉ tiêu rồi lao vào làm, kế hoạch chi tiết được tạo ra trong lúc lao động. Nói cách khách, ba giỏi xoay sở nhưng rất vô kỉ luật, thói bất trị này làm ba chỉ có thể trở thành kẻ vác tù và hàng tổng, chuyên đi giải quyết các sự vụ vỡ kế hoạch, thay vì được làm lãnh đạo là những người vẽ ra những kế hoạch đó. Thành phố quê hương của tôi giàu có, bạn bè của ba có tới chục năm làm quan chức cấp tỉnh, khi về hưu vừa kịp hỗ trợ cho con cái điểm xuất phát rất tuyệt. Ba không theo đường chính trị, làm kinh tế,  “không thành công” lắm so với bạn bè, khi về hưu đủ tài sản để lo tuổi già cho cả mẹ và một căn nhà cho ba chị em. Hai chị theo chồng, cuộc sống ổn định, nhường căn nhà cho tôi. Ba nói ba có vậy thôi, tôi tự làm việc, ba mẹ phải tự lo lấy thân. Tôi hay nói đùa: “Cũng may mà ít của, cho nhiều là con phải nghe lời, mệt mỏi, con giống ba vô tổ chức kỉ luật. Của thế này là vừa xinh”.

Tôi lớn lên cạnh người đàn ông đó, ông ấy chưa bao giờ tin vào quan niệm rằng khi có vấn đề xảy ra thì có vẻ là lỗi của người nào khác. Câu ưa thích của ông là “tiên trách kỉ, hậu trách nhân”. Tôi nghe nó 20 năm sống cùng ông ấy, tôi được ngầm nhắc nhở cho tới ngày chủ động học và nhận thức được việc biết nhận trách nhiệm và sai lầm về phía mình. Có vẻ như tôi chỉ là kẻ may mắn vì được làm con của một “người bất bình với chế độ”.

Khi ai đó coi lỗi lầm là do mình, tôi cảm giác người đó thật tự tin và mạnh mẽ. Với tôi, con người bắt đầu đúng tại thời điểm thấy mình sai, khi còn trốn tránh lỗi lầm, chúng ta vẫn còn bị xâm chiếm bởi sợ hãi và lệ thuộc, đáng thương hơn đáng trách. Tính xấu đôi khi do ai đó không thể chọn được môi trường mình khôn lớn, và không có ai giúp họ thoát ra khỏi chúng. Tôi thấy trong lòng chỉ còn sự cảm thông.

Tôi ấp ủ dự định tìm ra một phương pháp phổ quát hóa sự may mắn của mình. Tôi cần bắt đầu từ đâu bây giờ?

Advertisements

One thought on “Chuyện nhỏ nhặt: Tính đổ lỗi

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s